Empathy Gap

ricardo-gomez-angel--98jVaVuGv0-unsplash

“Heethoofden en koude kikkers”

“Dat is geen anderhalve meter hè!”, dat kregen een vriend en ik naar ons hoofd geslingerd tijdens een wandeling enige tijd terug. De opmerking, afkomstig van iemand die we kennelijk te dicht gepasseerd waren, werd gevolgd door een tirade over ons onverantwoorde gedrag en hoe we iemand toch zo in gevaar konden brengen. Enigszins onthutst probeerde we onze verontschuldiging te maken en de situatie uit te leggen, maar dat ging er niet in. Het kwaad was geschied en niets dat we deden of zeiden betekende nog iets. Verontwaardigd en bezwaard zijn we uiteindelijk maar gewoon weggelopen. Toch is het me een behoorlijke tijd bijgebleven. Waarom konden we nou niet op een normale manier een gesprek over deze situatie voeren? Wellicht had het iets te maken met de hot-cold empathy gap.

Deze bias kent twee kanten: hoe die ons persoonlijk beïnvloedt, en hoe deze ons begrip van anderen en onze interactie met anderen beïnvloedt. ”De Empathy Gap komt voort uit “state-dependent understanding”. Dat wil zeggen, de manier waarop we dingen begrijpen is afhankelijk van de staat waar we in verkeren. We karakteriseren daarbij twee globale staten van zijn: Een Hot state, wanneer je hierin verkeert, wordt je voornamelijk beïnvloed door je gemoedstoestand en emoties; en een Cold state, hierin wordt je niet (nauwelijks) beïnvloed door je gemoedstoestand. Een voorbeeld: Als je blij bent is het heel gemakkelijk je voor te stellen hoe het is om blij te zijn, en waarom iemand blij zou kunnen zijn. Maar het is in die staat lastig om te begrijpen hoe het is om down te zijn of depressief. 

Op die manier beïnvloeden onze emoties en gevoelens hoe we de wereld zien. En het bepaalt ook hoe wij keuzes maken. We denken vaak volledig rationeel te handelen, maar op de achtergrond wordt ons gedachteproces al beïnvloed door onze gemoedstoestand. Wanneer mensen die in verschillende toestanden verkeren met elkaar communiceren kan dat leiden tot een zo genoemde Empathy Gap. De persoon in de Cold state snapt niet waarom de ander hier nu zo heftig op moet reageren. Terwijl de persoon in de Hot state niet begrijpt hoe de ander zo onbewogen kan blijven. Dat maakt het lastig om nader tot elkaar te komen.

In tijden van maatschappelijke beroering maken gebeurtenissen veel los in mensen. In de media lijkt de scherpte van het burger- en maatschappelijk debat scherper te worden en de tegenstellingen groter. Neem de ping-pongs op social media in onderwerpen als BLM, coronamaatregelen, klimaatproblematiek en sociaal-economische ongelijkheid. Gedreven door een Hot state ontstaan protesten en vele andere acties die de aandacht dienen te vestigen op het probleem. Aan de andere kant van de kloof staan echter mensen die verkeren in een Cold state. Door hen wordt het geluid van de beweging weggeschoven of, erger nog, gezien als een potentiele bedreiging. Dat leidt vervolgens tot een verdere polarisering van beide states waardoor het nog moeilijker is om tot een oplossing te komen.

Het ontstijgen van de Empathy Gap begint met een bewustwording van de invloed die je gemoedstoestand heeft op je denken en doen. Daarbij is het doel niet om deze te negeren of onderdrukken maar om met dat bewustzijn te kijken naar de ander en te weten dat deze ook zijn/haar eigen toestand verkeert. Wanneer dat lukt kan een begin worden gemaakt om het gat te dichten. Wanneer die ruimte niet kan ontstaan maar de vrijheid beperkt wordt krijgen we te maken met de volgende bias: reactance.