Sunk cost fallacy

lucas-sankey-1i7RLrsEcZo-unsplash

“Hoe oude ankers je doen zinken”

Al van jongs af aan ben ik een fervent filmliefhebber. Zo heb ik al behoorlijk wat van mijn uren in de bioscoop doorgebracht. Het grootste gedeelte van die tijd heb ik me kostelijk vermaakt. Toch zijn er momenten waarop die tijd beter besteed had kunnen worden.

Zo zat ik laatst bij een film. Niet om naar te kijken. Ik weet de naam ook niet eens meer. Halverwege dacht ik nog “Wat is dit slecht! Moet ik niet gewoon weg gaan?” Toch blijven zitten. Achteraf met spijt de zaal verlaten; kon ik die drie uur van mijn leven maar terugkrijgen. En hoewel ik dat tijdens het kijken eigenlijk al wist ben ik tegen beter weten in blijven zitten. In de valse hoop dat het nog wat zou worden. Ook weleens last van? Niet heel gek, want het is een bekende cognitieve bias: de sunk cost fallacy.

In alles wat we doen investeren we tijd, energie of geld. Wanneer deze investeringen niet terug te winnen zijn noemen we dat sunk costs (‘verzonken kosten’). Zo ook een bioscoopkaartje. Logisch gezien maakt het niet uit of we naar die film gaan, of niet, of dat we halverwege weglopen. Het geld zijn we kwijt. Waarom blijven we dan toch zitten als we het geen leuke film vinden? De sunk cost valkuil. We begaan deze misstap wanneer we doorgaan met bepaald gedrag of een onderneming op basis van een eerdere investering, die zichzelf niet waarmaken.

Dat heeft te maken met we hoe we met verliezen omgaan. We zijn als mens verlies avers. Dat wil zeggen dat we verliezen het liefst vermijden of negeren. Wanneer we te maken krijgen met investeringen besteden we daarom disproportioneel veel aandacht aan sunk costs. Want dat zijn potentiële verliezen die we niet terug kunnen krijgen. Zodra blijkt dat die kosten niets gaan opleveren kiezen we ervoor om méér te investeren in plaats van te stoppen. Want dan hoeven we het nog niet op te geven als een verlies. Dit laatste staat bekend als de escalated commitment bias.

Ook op grote schaal zien we hier effecten van terug. Twee mooie voorbeelden daarvan zijn de aanschaf van de Joint Strike Figther (JSF) en de hogesnelheidslijn (HSL). Twee projecten die nu al jaren lang voortslepen en ver buiten hun origineel begrote budget treden. Toch blijven we ermee door gaan, want de investering is al gemaakt, om er nu mee te stoppen zou pas echt zonde zijn. En dat terwijl er zo onderhand bijna niemand meer te vinden is die optimistisch durft te zijn over de toekomstige resultaten. Maar ja, wat moeten we dan?

Het venijn van de sunk cost valkuil zit hem in onze neiging om onze beslissingen te baseren op al gemaakte investeringen. Deze investeringen hebben echter geen relevantie voor de afweging die in het nu gemaakt moet worden. Om te vermijden dat we de sunk cost valkuil begaan moeten we er dus op belet zijn dat we onze beslissing baseren op de situatie zoals die nú is. Dat is niet altijd even makkelijk. Zeker wanneer de volgende cognitieve bias ook langs komt: de planning fallacy.
Referenties

1 Sweis, Abram, Schmidt, Seeland, McDonald III,  Thomas & Redish (2018). “Sensitivity to “sunk costs” in mice, rats, and humans”. Science, 361(6398), 178-181